Madame Boleuzia (geen echtgenote, maar juffrouw klinkt zo onnozel) probeert het jonge grut niet enkel van straat te houden met boeiende lessen Engels, ze beheert eveneens de English Library van het atheneum waar ze tewerkgesteld is. Het leuke daaraan is dat zij degene is die met het door de school ter beschikking gestelde budget (alsook het boetegeld dat ze binnenrijft) nieuwe boeken mag gaan kopen. Een bibliotheek kan niet groot genoeg zijn, en God weet dat een mens niets heeft aan beduimelde Abridged Versions van universele literaire klassiekers. Als een boek te moeilijk is, laat het dan liggen tot de tijd rijp is. Het doel is om werk in huis te halen van auteurs die zich een beetje kunnen verplaatsen in de leefwereld van jongeren (lees: die niet uitgespuwd worden als een Ward Ruyslinck) en zo de jongeren een beetje te winnen voor de letteren (wat gebeurt met wisselend succes). Het voordeel van zo’n goedbedoelend mens in huis te hebben is voor mij dan weer dat ik nu en dan proefkonijn of –lezer kan zijn en als eerste een oordeel mag vellen over de kwaliteit van de boekjes. As if anyone cares. Bwaha.
Vaststelling #1: de jeugdauteurs houden de dag van vandaag (gelukkig) niet meer vast aan duffe avonturenverhalen en kindergein die de gemiddelde tiener inruilt voor stiekeme seks en driftig geconsumeerde drugs en alcohol (of veronderstel ik te veel?). Van de vier boekjes die ik vorige week las was er ook slechts eentje met een boodschap uit het verleden, een herinnering aan menselijke gruwel met een moraal. De andere drie boeken sluiten direct aan bij de leefwereld van jongeren (ook de Vlaamse) en zijn overduidelijk het werk van auteurs die niet enkel een fameus stuk kunnen schrijven, maar ook inzicht hebben in de wereld van jongeren en niet moeten afkomen met Wierook en tranen, deel 48. Natuurlijk spelen ze expliciet in op enkele thema’s die nu standaardvoer zijn geworden voor jongeren, maar hey, als ze Gravity’s Rainbow willen lezen, dat vinden ze dat ook wel op eigen houtje. Vaststelling #2: talent zat.
Here goes:
#1. Private Peaceful van de Brit Michael Morpurgo, een veteraan van de kinder- en jeugdliteratuur, die hier resoluut kiest voor literatuur voor jonge volwassenen. Het boek handelt over een van de obsessies van de Britse literatuur – WO1 – maar Morpurgo weet er meer van te maken van het zoveelste oorlogsverhaal. Soldaat Tommo Peaceful beleeft in Flanders Fields de zwaarste nacht van zijn leven en de combinatie van angst en pure horror doet hem terugdenken aan zijn kindertijd. Terwijl de nacht steeds dichter naar een verschrikkelijk moment toekruipt komen ook de herinneringen aan het leven op den buiten steeds dichterbij het heden. Morpurgo slaagt er heel mooi in om de wonderlijke wereld van de kinderen te contrasteren met de oorlogswaanzin en behandelt een fenomeen dat vooral na de feiten pas op enige aandacht wist te rekenen, nl. shell shock. De herinneringen zijn minder sterk beschreven als de scenes van het ‘heden’ in het boek, maar het blijft een overtuigende aanklacht. (***1/2)
#2. The Whisper van Bali Rai, een Brit met Indische roots. Een pak hedendaagser dan Private Peaceful en tegelijkertijd ook wat minder zwaar. Licht impressionistische terugblikken worden hier ingeruild voor een no nonsense-verhaal over een kliekje jongeren die plots het slachtoffer worden van verdachtmakingen en geweld. Bij momenten is het boek verrassend hard en direct. Rai biedt een beeld van stedelijke jongeren die op hun vijftiende staan waar de jongeren van 2 generaties eerder op hun twintigste stonden. Seks, drugs, geweld, en relationale problemen in een wat oppervlakkige, maar vlot leesbare roman die met z’n talrijke dialogen in Jamaicaans Engels wel niet altijd even toegankelijk zal zijn voor Vloamsche kids. (***)
#3. Echo van de Amerikaanse Kate Morgenroth, en mijn favoriet uit het lijstje. Qua sfeer hangt her ergens tussen Gus Van Sants Elephant en een iets minder geflipte versie van Donnie Darko. Een populaire tiener ziet hoe zijn broer zichzelf door het hoofd schiet en maakt mee hoe de wereld rondom hem volledig uiteenvalt. Een jaar later is hij de outcast van de school, de paria die met iedereen in onmin leeft. Een recept voor een zoveelste trauma-roman, maar dan krijgt het boek een surreële wending doordat de jongen aan het einde van de dag zelfmoord wil plegen, wakker wordt, en die dag opnieuw beleeft. En nog eens, en nog eens. Steeds een beetje anders. Echo is vindingrijk, weet platte psychologische spelletjes sierlijk te omzeilen (tenzij aan het einde) en biedt een verhaal dat wel in de smaak moet vallen bij jongeren die de kinderschoenen ontgroeid zijn, tegelijkertijd nog niet beschouwd worden als volwaardige burgers en dat allemaal kotsbeu zijn. Echo weet de complexiteit van jongeren zo goed te vatten dat ik het jammer vond dat ik dit soort boeken als tiener nooit (of toch zelden) te lezen kreeg. (****) Kate Morgenroth heeft ook een interessante site.
#4. Small Steps van Louis Sachar, een Amerikaan die ooit nog de National Book Award won voor jeudgliteratuur. Net als The Whisper is het eigenlijk een vervolg op een eerdeer verschenen roman, maar het kan perfect gelezen worden zonder voorkennis. Het deed me vooral denken aan de realistische romans van Joyce Carol Oates en Tom Wolfe en is nogal moraliserend, maar tegelijkertijd is het zo vloeiend geschreven dat je het niet kan neerleggen. Het boek gaat over ‘Armpit’, een voormalige jeugddelinquent die dat stigma van zich af probeert te werpen, maar natuurlijk tegengewerkt wordt door pech en racisme. Zo wordt hij tegen wil en dank betrokken bij ticketfraude, maar weet tegelijkertijd het hart van een rijzende popster te veroveren. Het is een boek dat aanvankelijk wat flauw en oppervlakkig lijkt, maar met bijzonder veel flair en gevoel werd geschreven, waardoor het bij momenten ontroerend wordt zonder klef te zijn, iets wat weinig (jeugd)auteurs gegeven is. (***1/2)
- Michael Morpurgo. Private Peaceful. London: Harper Collins, 2003. 185 pag.
- Bali Rai. The Whisper. London: Corgi, 2005. 264 pag.
-
Kate Morgenroth. Echo. New York: Simon & Schuster, 2007. 137 pag.
- Louis Sachar. Small Steps. New York: Random House, 2006. 257 pag.
En dat was dat. Intussen ben ik bezig aan Norman Mailers The Executioner’s Song. Waar een overlijden al niet goed voor is. Foei.
NP: Rainer Ptacek – Live At The Performance Center (*****)
Supertips, dankjewel!